Jonathan van het Reve
Columns

Waarom niet?

12 januari 2013

‘Why not?’ Katja Schuurman, TEDx Amsterdam, 30 november 2012

Iedereen houdt van TED. De prachtig vormgegeven lezingenshow, overgewaaid uit Amerika, had deze week zelfs een dagelijkse politieke dependance bij Pauw & Witteman. Een tikje geforceerd, maar het concept blijft sterk: succesvolle mensen vertellen aan de hand van hun eigen leven over de fantastische dingen die zij bedacht of gedaan hebben, opdat ook wij, de toehoorders, ooit iets fantastisch zullen doen. Inspiratie, daar gaat het om.
    Toch wringt er vaak iets in die TED-lezingen, net als bijna overal waar ‘geïnspireerd’ moet worden. De spreker is weliswaar uitgenodigd omdat hij beter, nobeler, succesvoller is dan het publiek, uiteraard, maar voor veel sprekers is dat ongemakkelijk: het voelt toch een beetje als opscheppen. En om deze ongemakkelijkheid te bestrijden heeft men vaste, nogal storende formules ontwikkeld.
    De eerste formule is dat je doet alsof het succes jou ook maar een beetje is overkomen. Dan zeg je heel vaak ‘ik heb het geluk gehad om...’, en hoop je dat het publiek niet jaloers wordt op zo veel geluk. De andere formule, en nu komen we bij het citaat van Katja Schuurman, is dat je juist volhoudt dat ieder mens dit kan, als hij zich maar niet laat weerhouden door pessimisme en gebrek aan fantasie.



‘Why not?’, zo begint ze haar TEDx-toespraak, die gaat over haar ontwikkelingshulpproject ‘Return to Sender’. Ze vervolgt (mijn vertaling): ‘Dat is, denk ik, de vraag die ik mij in mijn leven het vaakst heb gesteld. En voor mij is het antwoord eenvoudig, want meestal kan ik geen enkele reden vinden waarom iets niet gedaan zou moeten worden. En, als ik erover nadenk, hebben die redenen mij eigenlijk toch nooit zo geïnteresseerd. Ik heb “mogelijkheden” altijd veel interessanter gevonden.’
    Typisch TED: ‘denken in kansen, niet in problemen’ – maar wat betekent het? Beweert ze nou echt dat alles kan, dat obstakels haar niet interesseren? Verreweg de meeste uitvinders en ondernemers zijn ploeteraars die steeds maar weer oplopen tegen hun eigen beperkingen of de wetten der natuur, maar die zie je niet op zo’n podium. Zijn hún obstakels ook niet interessant?
    Je kunt wel zeggen: ‘mijn dwarslaesie weerhoudt mij er niet van om bergen te beklimmen’, maar vervolgens beweren dat fysieke beperkingen ‘niet zo interessant’ zijn, slaat echt nergens op – al was het maar omdat andere mensen er wél onder lijden.
    Gelooft Schuurman wat ze zegt? Bij haar is het misschien zo dat alles lukt als ze het maar dapper probeert, zelfs als anderen zeggen dat het onmogelijk is. Maar om die situatie uit bescheidenheid te generaliseren en zelfs, in het algemeen, ‘bezwaren’ te bagatelliseren, dat is echt een vergissing. Ze bedoelt het opbeurend, maar ironisch genoeg kan haar alles-kan-theorie, net als verhalen van mensen die ‘kanker hebben verslagen’, voor de niet-winnaars juist nogal wrang klinken. De politici bij Pauw & Witteman hadden trouwens, en gelukkig maar, totaal geen last van dit TED-ongemak.

De Volkskrant, 12 januari 2013


< vorige overzicht volgende >
Weblog
Twitter
Boek
Columns
Biografie
Contact